• Menu
  • Menu

TAJEMNICE ZAMKU KSIĄŻ

Wakacje w Polsce, czy za granicą? Zapewne wielu z nas zadaje sobie to pytanie… Co więcej żadna odpowiedź nie jest dobra! Dlatego ja proponuję połączyć obie opcje i wyruszyć zarówno w poszukiwaniu pereł naszego kraju, jak i ciepłych mórz południowej Europy. Bo przyznam się, że poza Europę bałabym się teraz wyjechać.

Jednym z najpiękniejszych miejsc w Polsce jest zapewne zamek Książ w Wałbrzychu. Jego odwiedziny to punkt obowiązkowy na mapie każdego podróżnika. Zamek ma bogatą historię, o której można przeczytać na oficjalnej stronie obiektu.

Historia zamku rozpoczęła się w latach 1288 – 1292 kiedy to trwała budowa jednego z wielu zamków obronnych księcia świdnicko – jaworskiego Bolka I Surowego, o ważnym znaczeniu strategicznym. Obiekt uważano za „klucz do Śląska”. Nowo wybudowana warownia, zwana na początku „Książęcą Górą”, wyróżniała się spośród innych tego rodzaju budowli nie tylko dogodnym położeniem pod względem wojennym, ale i malowniczą lokalizacją w sercu lasów.

Przełom XIV i XV wieku to czas wygaśnięcia Piastów z linii świdnicko – jaworskiej. Wówczas właścicielami zamku zostali królowie czescy z dynastii Luksemburgów (na mocy traktatu sukcesyjnego). Następnie Książ przeszedł we władanie króla węgierskiego Macieja Korwina. Pod rządami dowódcy jego wojsk, Georga von Stein zmienił swój charakter z twierdzy i pomieszczeń obronnych na mieszkalne. W tym okresie zbudowana została południowa część obiektu zwana odtąd „Skrzydłem Macieja”. W latach 1497 -1508 – Zamek należał do Władysława II Jagiellończyka, króla Czech i Węgier.

W XVI wieku Książ znalazł się pod władaniem rodu von Hoberg. Ich obecność na zamku przyniosła wiele zmian, które wpłynęły na wygląd i charkter obiektu. Zamek posotał w rękach rodziny von Hochberg aż do jego konfiskaty przez nazistów w 1941. To właśnie podczas ich panowania zamek zyskiwał renomę i cieszył się popularnością wśród wyższych sfer. Jednym z najznamienitszych Panów na włościach był  Jan Henryk XI – hrabia von Hochberg i książę von Pleß – w ostatnich latach swojego życia nawet Herzog von Pleß! Tytuł arcyksięcia był najwyższym tytułem książęcym, jaki mogła otrzymać osoba spoza rodziny panującej, niestety nie był to przywilej dziedziczny. Był on reformatorem, zrewolucjonizował wiele aspektów wałbrzyskiego życia. Na stronie zamku Książ możemy przeczytać, że arcyksiążę przyczynił się do: zakładania dróg, parków i lasów; stworzenia bezpłatnej szkoły kucharskiej dla córek pracowników zatrudnionych w wałbrzyskich kopalniach; zorganizowania kształcenia wieczorowego dla młodych robotników; wspierania parafii, bez względu na wyznanie oraz kas pogrzebowych, szpitalnych, wdowich, rentowych i emerytalnych. Rodzina Hochbergów była mocno zaangażowana w pomoc najuboższym – w końcu XIX wieku członkowie rodu wydawali na cele socjalne rocznie 60 000 marek! Reformy przeprowadzone przez Jana Henryka XI stały się podwalinami reformy socjalnej Otto von Bismarcka.

Ostatnim właścicielem zamku Książ był Jan Henryk XV, syn Jana Henryka XI. Ożenił się w Londynie z Marią Teresą Cornwallis West, znaną dzisiaj jako Księżna Daisy. Błogosławieństwa młodej parze osobiście udzieliła sama Królowa Wiktoria. Księżna Daisy stała się jedną z najbardziej znanych postaci Zamku Książ. Mówi się o niej, że znacząco wyprzedziła własną epokę i do dzisiaj budzi fascynację odwiedzających. Swoje przemyślenia spisała w pamiętniku „Lepiej przemilczeć” wydanym w języku polskim – warto ją przeczytać, szczególnie gdy ma się w planach wycieczkę do Książa. W książce możemy przeczytać niezwykły opis relacji panujących w rodzinie Hochbergów oraz dużo informacji o kolorycie epoki, w której przyszło żyć Księżnej.

Rok 1941 otwiera kolejną kartę historii zamku Książ – pozostaje pod panowaniem nazistów, z którymi wcześniejsi właściciele zacięcie walczyli. Do Zamku Książ wkracza nazistowska paramilitarna organizacja „Todt“, prowadzone są intensywne prace, przypuszczalnie przygotowywano tu jedną z głównych kwater Hitlera. Zmiany wprowadzone przez hitlerowców nazywane są trzecią przebudową zamku, jednak przez ich barbarzyński charakter nie nazywamy tej przebudowy „wielką”. Po wojnie, w wałbrzyskim zamku stacjonowało wojsko radzieckie. W połowie lat 40stych zamek zostaje opuszczony, niszczeje. Remont i prace konserwatorskie trwały nieprzerwanie do lat 90siątych ubiegłego wieku. Dziś zamek jest własnością Gminy Wałbrzych i w dużej mierze pozostaje otwarty dla zwiedzających.

Istnieje wiele możliwości zwiedzania zamku Książ. Może je podzielić na trasy dzienne i nocne, coraz bardziej popularne wśród turystów. Niezależnie od tego, czy uda się Wam odwiedzić Wałbrzych w dzień, czy w nocy warto zobaczyć komnaty zamkowe, piękny ogród, a także palmiarnię, którą księżna Daisy otrzymała w prezencie ślubnym od swojego męża. Istnieje także możliwość zwiedzania ponazistowskich podziemi – wystawa nie jest ciekawa, ale opowieści snute przez przewodników już tak.

W mojej ocenie zamek Książ to prawdziwa perła polskiej architektury, miejsce które chociaż raz w życiu trzeba zobaczyć. Nie znam osoby, na której ogromny pałac nie zrobił wrażenia! Jeśli jeszcze nie byliście w Wałbrzychu to koniecznie musicie nadrobić zaległości. A może uda się Wam znaleźć osławiony złoty pociąg…

W drodze powrotnej z Książa warto podjechać do mojego ukochanego Wrocławia – tam na Rynku usiąść w jednej z restauracji i poczuć wyjątkową atmosferę tego miasta.